Dzieje kościoła pw Św. Doroty
Okres pw. Św Doroty Drukuj
Wpisany przez Tomasz Tarnowski, Adam Musielski   
poniedziałek, 13 lutego 2012 19:45

Słaboszewo

 

 

Najstarsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszej wsi Słaboszewo według archeologów badających te tereny we wrześniu 1969 r. pochodzą ze środkowego okresu epoki kamienia tj. sprzed 10 tys. lat. W tym okresie przebywała tu grupa myśliwych należących do ludności kultury tardenoaskiej. Z późniejszego okresu epoki kamienia odkryto ślady pobytu ludzi z okresu tzw. kultury pucharów lejkowatych. Pozostały po nich dwa grobowce w kształcie trójkątów długie na około 100 m każdy, usypane z ziemi i obłożone kamieniami. Chowani w nich byli naczelnicy rodowi.

W epoce brązu i wczesnej epoce żelaza Słaboszewo zamieszkiwała ludność kultury łużyckiej zaliczana już do Słowian, pozostałe po niej cmentarzysko zostało zniszczone bezpowrotnie w dzisiejszych czasach przez okolicznych mieszkańców, którzy teren cmentarza zamienili w żwirownię.

We wczesnym średniowieczu w okresie kształtowania się państwa polskiego ludność zamieszkiwała w osadach położonych nad brzegiem jeziora.

Udokumentowana historia miejscowości Słaboszewo (Sławoszewo i Sławoszew bo początkowo funkcjonowały również takie nazwy), a później również parafii sięga XIV w. Pierwszy wpis to dokument z 17 IV 1341 r. mówiący o niejakim Andrzeju ówczesnym właścicielu, kolejny dokument, w którym mowa o Słaboszewie pochodzi z 1395 r. i występuje w nim Lutobor – właściciel połowy wsi, który rok później kupił drugą połowę wsi od Macieja z Łabiszyna (1).

Jednak po kliku latach jego syn Lutoborzyc sprzedał Słaboszewo za 800 groszy praskich Janowi Koszyszko z Orchowa (2)..Ten z kolei 17 VII 1424 r. odstąpił wieś biskupowi Wojciechowi Jastrzębcowi w zamian za trzy inne wsie : Kulino, Danków oraz Dzbarz (3).

Kilka lat po tej wymianie musiała zostać erygowana parafia, bo już w 1442 r. natrafiamy na pierwsze wzmianki o proboszczu. Kościół parafialny nosił wezwanie św. Doroty, gdzie probostwo obejmował Proboszcz Mikołaj. Fundatorem kościoła był Wojciech Jastrzębiec, który w ramach porządkowania dóbr arcybiskupstwa dokonał ich zamiany i niewątpliwie był zainteresowany Słaboszewem.

Najstarszy opis zasięgu parafii w Słaboszewie, pochodzący z około 1520 r. podaje, że w jej skład wówczas wchodziły: Słaboszewo, Słaboszewko, Krzekotowo, Radłowo i dwu kmieci z Mierucina. W 1396 r. mówimy jeszcze o Słaboszewie jako Wielkim i Słaboszewku, jako Małym Słaboszewie.

Parafia w Słaboszewie graniczyła od północy z parafią w Szczepanowie, a na południu z Parlinem, które tak jak Słaboszewo stanowiły własność arcybiskupstwa. Można przypuszczać, że parafia Słaboszewo powstała przez podział parafii Szczepanowo. Parafia należała wówczas do dekanatu żnińskiego z siedzibą w kościele św. Floriana. Dokumentem z 1547 r. dochody z parafii Słaboszewo przekazane zostały dla księży w Łasku.

Najstarszy opis kościoła pochodzi z początku XIV w. Wszystkie opisy wykazują, że kościół w Słaboszewie był drewniany. Pierwsze 150 lat egzystowania budynku nie zostało odnotowane w źródłach. Opis z 1608 r. podaje, iż drewniany kościół św. Doroty posiadał 3 ołtarze, z których jedynie główny był konsekrowany. Pośrodku świątyni przed chórem na belce tęczowej znajdował się krzyż z wyobrażeniem Chrystusa. Kościół składał się z prezbiterium i nawy.

Chór posiadał posadzkę wykładaną z cegieł, w nawie natomiast brak było posadzki. Kościół posiadał szklane okna, co w XV w. należało do rzadkości. Kościół ten można zaliczyć do późnogotyckich drewnianych tzw. wielkopolskich- jedno sklepieniowych. Były to budynki bezwieżowe, składające się z kwadratowej nawy i wyższego prezbiterium zamkniętego od wschodu. Dominującym akcentem był dach dwuspadowy z wydatnym okapem od strony prezbiterium. Wieże od strony zachodniej dobudowane były znacznie później.

Zapiski z 1608 r. podają, że istniał cmentarz wraz z drewnianą kostnicą. Cmentarz był konsekrowany, ogrodzony ale nie zamknięty. W związku z dawnym zwyczajem wkładania zmarłym do grobów monet, można stwierdzić na podstawie badań archeologicznych, że najstarsze groby pochodzą z 1442 r. Dookoła cmentarza ułożony był mur z kamieni nie spojonych zaprawą.

W XVII w. arcybiskupi (ówcześni właściciele) przekazali wieś wraz z folwarkiem, łącznie 18,5 włók ziemi, kapitule gnieźnieńskiej (4).

Kolejny wiek okrutnie obszedł się z tymi terenami. Szczególnie ucierpiał kościół w Słaboszewie, który miał ulec ostatecznemu zniszczeniu podczas najazdu szwedzkiego (spalony wraz z plebanią). Życie liturgiczne parafii przeniosło się do kościoła w Szczepanowie. Na początku XVIII w. wzniesiono nowy drewniany kościół z inicjatywy Stanisława Sierakowskiego, archidiakona gnieźnieńskiego. Pojawia się wzmianka o istnieniu dzwonnicy w postaci osobnego budynku w obrębie kościoła. Opieka duszpasterska podlegała proboszczowi ze Szczepanowa. Można ustalić, że kościół słaboszewski uległ rozbiórce w latach 1775-1816.W związku z brakiem kościoła, a co się z tym wiąże brakiem duszpasterza po 1665 r. obszar parafi został włączony do sąsiedniej parafii w Szczepanowie, a w 1795 roku całość zostaje wcielona do domeny Mogilno.

Po rozbiorach tutejszy majątek został upaństwowiony przez władze pruskie. Z tego właśnie okresu pochodzi barokowo klasycystyczny zbór ewangelicki z przyległą pastorówką i cmentarzem.

Właśnie ten zbór ewangelicki wykorzystany został przy ponownym utworzenia parafii w 1925 r. a pierwszym administratorem został mianowany młody ksiądz Zenon Niziółkiewicz (1907-1939).

 

1

(Dyp. Gn 256 ,1396, 9 IV Gniezno Sędziwój wojew. kaliski a starosta wielkopolski poświadcza, iż

Maciej z Łabiszyna Lutoborowi ze Sławoszewa wieś swą Wielkie

Sławoszewo za 330 grzywien sprzedał.)

2

(Dyp. Gn 292, 1405, 16 I Gniezno, Tomko starosta wielkopolski poświadcza, iż Jan Lutoborowicz

ze Sławoszewa wieś Sławoszewo Wielkie Janowi Koszyszko z Orchowa chorążemu dobrzyńskiemu

za 800 grzywien sprzedał.)

3

(Dyp. Gn 372, 1424, 17 VII Poznań, Władysław Jagiełło zatwierdza zmianę wsi Kulino Dankowo i Dzbarz za wieś Wielkie Słaboszewo pomiędzy Wojciechem arcybiskupem gnieźnieńskim a Janem ze Rochowa chorążym dobrzyńskim dokonaną.)

4

(Dyp. Gn 882, 1632, 4 X Warszawa, Arcybp gnieźn. Jan Wężyk nadaje Kapitule gnieźn. na własność wieś arcybiskupią Słaboszewo w kluczu żnińskim z obowiązkiem utrzymywania wiecznej lampy przy grobie św. Wojciecha.)